Mukaddime’den Öğretmenlere, Okul Yöneticilerine ve Eğitim Liderlerine Zamansız Mesajlar.

“İnsan, zâtı itibariyle câhil; kazandığı bilgi itibariyle âlimdir.”

Bu cümle, yalnızca İbn Haldun’un eğitim anlayışını değil, aynı zamanda insanın varoluş serüvenini de özetlemektedir.

Yaklaşık altı buçuk asır önce kaleme aldığı Mukaddime adlı eserinde İbn Haldun, eğitimin yalnızca bilgi aktarma işi olmadığını; insanın aklını, karakterini ve medeniyetini inşa eden en büyük güç olduğunu ortaya koymuştur.

“YZ” yapay zekânın, dijital dönüşümün ve bilgi çağının konuşulduğu günümüzde bile onun ortaya koyduğu ilkeler güncelliğini korumaktadır.

1. İnsan Doğuştan Bilgili Değildir.

Hiç kimse bilgiyle doğmaz.
Her insan öğrenme potansiyeliyle dünyaya gelir.

Bu sebeple eğitim, insanın eksikliğini değil; potansiyelini geliştirme sanatıdır.

2. Eğitim Fıtratı Geliştirir.

Allah insana görme, işitme ve düşünme, fehmetme/anlama yeteneği vermiştir.

Bu yetenekler/kabiliyetler eğitimle işlenmezse körelir.

İyi eğitim, yaratılıştan gelen kabiliyetleri ortaya çıkarır.

3. “Öğrenmek İnsanlaşma Sürecidir.”

İbn Haldun’a göre insanı diğer canlılardan ayıran en önemli özellik akıldır. Akıl bir mi’yar/ölçüdür. Aklı selim sahibi olmayan doğru karar veremez!..

Bu nedenle öğrenme, sadece bilgi edinmek değil; insan olgunluğuna ulaşma yolculuğudur. Öğrenme yolculuğunda eğitim olmazsa toplumda ahlakî bozulma olur!..

4. Eğitim Ezber Değil, Düşünme Kazandırmalıdır.
Ezbersiz eğitim ve öğretim olmaz!..

Bilgiyi depolayan değil;
bilgiyi sorgulayan, yorumlayan,üreten bireyler yetiştirilmelidir.

Gerçek eğitim, zihni harekete geçirir.

5. Öğretmen Bilgi Aktaran Değil, Rehberdir.
Bilgi doğru kitap ve metinlerden alınınca kıymetli olur.
Öğretmenin en büyük görevi öğrencinin merakını canlı tutmaktır.

Merak eden çocuk öğrenir.
Düşünen çocuk gelişir.

Üreten çocuk geleceği değiştirir.
Çocukların soru sormasına fırsat ve imkan vermelidir.

6. Bilginin Amacı Hikmete Ulaşmaktır.

Bilgi tek başına yeterli değildir. Bilgi; ahlâkla, erdemle,
vicdanla birleştiğinde hikmete dönüşür.

7. Eğitim Karakter İnşa Etmektir.

Başarılı insan yetiştirmek önemlidir. Ancak daha önemlisi iyi insan yetiştirmektir.

Karakteri olmayan bilgi, topluma faydadan çok zarar verebilir.

8. Eğitim Hayata Hazırlamalıdır. Tamam.

Okullar sadece sınav başarısını hedeflememelidir.
Hayatı okuyabilen, problem çözebilen, iş birliği kurabilen, sorumluluk alabilen bireyler yetiştirmelidir.

9. Öğrenme Hayat Boyu Devam Eder.

Diploma öğrenmenin sonu değildir.

Her gün öğrenmeye devam eden insan gelişmeye devam eder.

Hayat boyu öğrenme, çağımızın en temel becerisidir.

10. Eğitim Medeniyet Kurar.

İbn Haldun’a göre güçlü toplumların temeli güçlü eğitimdir.

Eğitim yalnız bireyi değil;
ailenin, kurumların, devletin,
medeniyetin geleceğini belirler.

11. Okullar Merakın ve Düşüncenin Merkezi Olmalıdır.

Soru sorabilen öğrenciler yetiştiren okullar, geleceğin liderlerini yetiştirir.

Sadece ezberleyen değil, düşünen/icraata/eyleme geçen nesiller toplumları ileri taşır.

12. Gerçek Başarı Bilgiyi Hayata Dönüştürebilmektir.

Bir öğrencinin başarısı yalnızca not ortalaması değildir.

Bilgisini davranışına, davranışını karakterine,
karakterini toplumsal faydaya dönüştürebiliyorsa eğitim gayesine ulaşmıştır.

13. “Gönül” Kalb, aklı olanda da olmayanda da belirleyici/geliştirici en mühim unsurdur. Gönlünü çöplükle dolduranın karakteri bozuk olur…

Sonuç
İbn Haldun’un asırlar önce ortaya koyduğu eğitim anlayışı bugün de eğitim dünyasına güçlü bir yön göstermektedir.

Teknoloji değişebilir…
Okullar değişebilir…
Müfredatlar değişebilir…
Ancak değişmeyen gerçek şudur:

İnsan, doğru hususları öğrenerek ve öğrendiklerini yaşayarak/öğreterek gelişir.
Öğrendiği ve doğru kazanımlarını tefekkür ederek olgunlaşır.
Ve kazanımları ile olgunlaşan karakteri ile değer kazanır.

Gerçek eğitim ise; bilgiyi sadece zihinlere/dimağlara değil, aynı zamanda kalplere ve hayata taşıyabilen eğitimdir.

“Eğitim Gönüllere Dokunmaktır!”