Aktif öğrenme esasına uygun olarak işlenen derslerde öğrenciler karar alma, amacın farkına varma, hedef belirleme, bilgi arama, planlama, tekrar etme, ödev yapma, vb. kazanımlara ulaşırlar. Öğrencilerin ekip olarak çalışmasını, iletişim kurmasını ve üst düzey düşünme becerilerini geliştirir. Değerlendirme, analiz, sentez yapmalarını kolaylaştırır.

Aktif öğrenme, karmaşık (kompleks) öğrenmeye yatkın olan beynin çalışma sistemine uygundur. Beynin kapasitesinin ortaya çıkması ve daha da gelişmesi için birçok imkân sunar. Çok yönlü gelişim sağlayarak akademik başarıyı da arttırır. Öğretimin kişiye özel hale gelebilmesini, bireyselleştirilmesini kolaylaştırır. Ömür boyu (beşikten mezara kadar) öğrenerek eğitim almaya zorlar. Böyle öğrenen insan sadece öğrenmekle kalmaz, öğrendiklerini etkili bir şekilde kullanmaya okul dışında bile devam eder. Eğitim sürecinin tüm gereklerini olumlu yönde etkiler.

Öğrenene öğrenme süreci ile ilgili kararlar alma, öğrenme sürecinin sorumluluğunu üstlenme ile ilgili düzenlemeler yapma fırsatı sunar. Öz düzenleme yapabilme güvenini aşılar. Böylece öğrenen kişi, neyi öğreneceği, nasıl öğreneceği, zamanı verimli kullanmayı, nasıl yoğunlaşacağı vb. konularda kararı kendisi verebilir hale gelir. Aktif öğrenme, öğrenenin öğrenme sırasında zihinsel yeteneklerini kullanmaya zorlandığı bir öğretim sürecidir.

Aktif öğrenmenin şartlarının yerine getirilmesi ve temel düşüncelerin harekete geçirilmesi için birçok aktif öğrenme tekniği geliştirilmiştir ve daha da geliştirilebilir. Drama tekniği aktif öğrenmenin en etkin olarak kullanıldığı bir tekniktir.

Aktif öğrenme ile amaç, öğrenenin bilgiyi hem kişisel olarak anlamlandırması, hem de anlamlandırdığı bu bilgileri kavramsal olarak zihnindeki bilgilerle uyumlu hale getirmesi ve birleştirmesidir. Öğrenenin kendine ait tüm potansiyellerinin gelişimini destekler aktif öğrenme.

Aktif öğrenmede öğrenenin öğrenme sitili, gelişmiş zekâ alanı veya alanları verimli bir şekilde değerlendirildiği gibi, zayıf kalan zekâ alanlarının geliştirilmesine de çalışılır.

Aktif öğrenme esasına uygun olarak eğitim etkinliklerinin sonucunda öğrencilerin kazanımlarını şöylece sıralayabiliriz: etkili iletişim becerilerine sahip, düşünen, üreten, sorun çözebilen, hayatı boyunca öğrenme inancına sahip, girişken, bilinçli, öz değerlendirme becerisi olan ve toplumsal sorunlara duyarlı...

Aktif öğrenme amaçlı bir dersin işlenmesini planlarken aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:

1. Konunun ana başlıkları, önemli noktaları, içeriği ve kazanımları programın genel ve özel hedefleri doğrultusunda belirlenmelidir.
2. Yararlanılacak kaynaklar, materyaller, araç ve malzemelerle ilgili ön araştırmalar yapılmalı ve hazırlanmalıdır.
3. Öğrencilerin özelliklerinin farklılıkları göz önünde bulundurulmalıdır.
4. Kullanılacak öğretme ve öğrenme yöntemleri belirlenmelidir.
5. Yapılacak öğretim etkinlikleri tespit edilmelidir.
6. Düşünmeye teşvik edecek ve düşünme becerilerini geliştirecek sorular hazırlanmalıdır.
7. Derse başlamadan ve dersin belli aralıklarında dikkat çekme, dikkat toplama yöntemleri kullanılmalıdır.
8. Sınıf uygulamalarında oluşturulacak gruplar üzerinde çalışılmalıdır.
9. Öğretim etkinliklerini destekler mahiyette ve ev ödevi olarak da kullanılabilecek çalışma kâğıtları hazırlanmalıdır.
10. Ölçme ve değerlendirme yöntemleri belirlenmelidir.

Aktif öğrenme amaçlı işlenecek bir derste:

1. Ön hazırlık yapılmalıdır (Etkili Planlama).
2. Dikkat çekme ve motivasyon sağlanmalıdır.
3. Ön bilgiler harekete geçirilmelidir (Ön Örgütleme).
4. Araştırma, yeni icatlar yapma ve sonuç çıkarma ihmal edilmemelidir.
5. Objektif bir değerlendirme

aşamaları dikkatlice ve gereğince yerine getirilmelidir.

            Aktif öğrenmenin genel olarak tüm bileşenlerini aşağıdaki biçimde özetleyebiliriz:

1. Ortam güvenli ve stressiz; aynı zamanda kışkırtıcı ve meydan okuyucu olmalı. Fakat hiçbir tehdit ve tehlike içermemeli. Olumlu yönde motive etmeli. Bünyesinde farklı ve değişik seçenekler ve ihtimaller barındırmalı. Kabul edilebilir, saygıya değer ve destekleyici olmalı. Kolay, rahat ve huzurlu bir ortam sağlanmalı.
2. Doğal ve karmaşık öğrenme etkinliklerinin içinde uyumlu ve dengeli bir yönlendirme yapılmalı. Hayatın içinden, kendi doğal özelliklerinden kopartılmadan, küçük gruplarla fakat bütüncül bir yaklaşımla yürütülmeli. Duygu ve düşüncelerin özgürce ifade edilebildiği, kışkırtıcı ve açık uçlu sorularla derinlik kazandırılmaya çalışılan, öğrenenin önceden elde ettiği kazanımları ortaya koyabildiği ve önceden belirlenen hedefleri her zaman göz önünde bulunduran bir yönlendirme yapılabilmeli.

Aktif öğrenme, öğreneni merkeze alarak, öğrenenin üst düzey düşünceler üretebileceği etkinlikler sistemidir. Bireyin kendine özgü potansiyellerinin ortaya çıkartılmasını ve gelişimini destekler. Bilgiyi kişisel olarak anlamlandırıp kavramsal olarak zihindeki bilgilerle uyumlu hale getirmeye yardımcı olur. Aktif öğrenmede öğretmenler, öğrenme ortamlarını farklı yöntem ve araçlarla zenginleştirerek oluşturdukları aktif öğrenme sürecinin doğal lideridirler.

Aktif öğrenme sisteminin öğretim ortamlarına başarıyla taşınması için, öğreticilerin gönüllülük ve profesyonelliği önemlidir. Öğretim yapılan kurumların aktif öğrenme uygulamalarında başarılı olabilmeleri; öğretim kurumunu oluşturan tüm görevlilerin bilinç seviyeleri, aktif öğrenme düşüncesine inançları, hayata ve öğrenmeye bakış açıları ile doğrudan ilişkilidir. Öğreticiler, öğrenme ortamlarını zenginleştirerek oluşturacakları aktif öğrenme sürecinin doğal lideri olduklarına inanıp kendilerine güvenmelidirler. Çünkü genel olarak eğitimde olduğu gibi aktif öğrenmede de öğreticiler en önemli unsurdur.